GelişimÖzge Özay Sökmen

Disleksi hakkında merak ettikleriniz…

Moi Çocuk: Disleksi nedir?

Eda Dilhan Aydın: Leksi okuma demek, dis-leksi okuma sıkıntısı, harflerin karışması, ama tıbbı olarak sol beyindeki farklılıkların yol açtığı düşünülüyor.

Moi Çocuk: Nasıl yani biraz açabilir misin, örneğin elmayı beyni normal çalışanlar elma diye okurken bir disleksi nasıl okur?

Eda Dilhan Aydın: Bu durumun tıbbi tarafı tam olarak belli değil. Sol yarım kürede okuma merkezinde bir sıkıntı oluyor. Hatta geçen sene yapılan başka çalışmalar var aynalama ile ilgili ama şu an hepsi askıda bilgiler. Söylemek çok doğru olmaz. Aslında bu çocuklarda harfler dans ediyor. Eylül Deniz’in “Dans Eden Harfler” diye bir kitabı var mesela hem dislektik hem sinesteziye sahip bir genç kız, kitabını okumanızı mutlaka öneririm.

Moi Çocuk: Harfler yer değiştiriyor ama dağınık bir düzende doğru mu?

Eda Dilhan Aydın: Aynen öyle. Aynı zamanda harfler de karışıyor ‘b’ ‘d’ oluyor.

Moi Çocuk: Sadece öğrenme güçlüğü o zaman doğru mu?

Eda Dilhan Aydın: Yani Dilhan’ı Bilhan okuyor. Aslında dört kola ayrılıyor ama herkes üç kol üzerinden çalışmasını düzenliyor.

Disleksi=Okuma güçlüğü

Diskalkuli: İşlemsel sıkıntı

Disgrafi: Yazmada sıkıntı. Yani öğrenme güçlüğü ana başlık aslında.

Moi Çocuk: Kaç yaşlarında anlaşılıyor?

Eda Dilhan Aydın: Okuma ve yazmayı öğrendikleri zaman açığa çıkıyor. Anasınıfında da çıkabiliyor çünkü birçok okul artık anaokulunda da okuma yazma öğretiyor. 6-7 yaş arası aslında.

Moi Çocuk: Evet anaokulunda çoğu çocuk ismini yazabiliyor. Ters veya harflerin yerleri değişik yazabiliyorlar. Anaokulunda bu normal mi yoksa dikkate alınmalı mı?

Eda Dilhan Aydın: Sadece harf hatası yok ama başka bir çok veri gerekli bu tanıyı koyabilmek için. Ama çalışılmasına rağmen hala düzelmiyorsa dikkate alınması gerekiyor, evet.

Moi Çocuk: Peki tedavi? Nasıl oluyor?

Eda Dilhan Aydın: Bu bir hastalık değil bir farklılık. Disleksiden arınır mı diye soruyorsanız, hayır hayatı boyunca onunla birlikte yaşamayı öğreniyor. Ama bir çok tanısı varsa çocuğun o zaman ilaç veriyorlar. Örneğin, hem disleksi hem dikkat eksikliği varsa bunun için ilaç veriliyor.

Moi Çocuk: Disleksi tanısını kim koyar, hangi uzman?

Eda Dilhan Aydın: Çocuk psikiyatristine ya da psikoloğuna gitmek gerekiyor.

Moi Çocuk: Tedavi sürecini ben psikolojik bir destek olarak algılıyorum ancak okuyan anne babalar merak edeceklerdir tedavinin ortalama süresi ne kadardır?

Eda Dilhan Aydın: Bunun herhangi bir tedavisi yok, sadece psikologlarca takip ediliyor ve tanı konuluyor.

Moi Çocuk: Harf karışıklığı hayat boyu bireylerle beraber yani?

Eda Dilhan Aydın: Aynen öyle, belki biraz daha alıştıkları için işlerini kolay hallediyorlar.

Moi Çocuk: Eğitim sistemi bu çocukları nasıl entegre ediyor?

Eda Dilhan Aydın: Edemiyorlar.

Moi Çocuk: Özel bir eğitim mi gerekiyor?

Eda Dilhan Aydın: Eğer birey RAM’dan rapor alıp o özel eğitim merkezine gitmek isterse evet özel eğitim alıyorlar ancak  ayda 8 saat çok yeterli olmuyor, bu yüzden bir çok tanı alan ama özel eğitim desteği almayan çocuk var. Onun dışında birebir özel ders dediğimiz herkesin bildiği derslerden alıyorlar, tekrar için.

Moi Çocuk: Bir kafa karışıklığını açığa kavuşturmaya çalışıyorum birey disleksi bunun tedavisi yok ancak diğerleri ile aynı sistem içerisinde eğitimine devam etmek durumunda, doğru mu?

Eda Dilhan Aydın: Evet. Bu sadece disleksi için geçerli değil ki otizim de böyle down sendromlu çocuklar da böyle.

Moi Çocuk: Çocuğun sosyal yaşamını, davranışlarını etkiliyor mu?

Eda Dilhan Aydın: Dislektikler yaşam becerilerinde bir sıkıntı yaşamıyormuş gibi gözükse de sağları solları karıştırırlar, denge bozuklukları vardır. Bağcık bağlarken zorlanırlar. Disleksiden kaynaklı değil ama verilen tepkilerden kaynaklı davranışlarında sıkıntı yaşıyorlar. Sürekli yapamıyorsun baskısıyla öğrenmeye çalışıyorlar, hem aile hem öğretmenler sürekli yapamıyorsun, başarısızsın çalışsan yaparsın gibi direktifler verdikleri için çocuklarda sosyal olarak sıkıntı yaşıyorlar. Çünkü hep öfkeli oluyorlar. Ya da arkadaşları tarafından aşağılanıyorlar; okuyamıyorsun, yazamıyorsun, topa vuramıyorsun gibi.

Moi Çocuk: Senin öğrencilerin kaç yaş aralığında?

Eda Dilhan Aydın: Birinci sınıftan lise bire kadar var.

Moi Çocuk: Seni severek ve takdir ederek takip ediyoruz, disleksi için, farkındalığı için çok çaba harcıyorsun. Neler yaptın, hangi projelerin kapıda?

Eda Dilhan Aydın: Öncelikle dislektik çocuğa sahip olan aileleri bilgilendirmek istiyorum, ücretsiz seminerlerle. Çünkü aileler bir anda panik oluyor haklı olarak. Bazı öğretmenler ise hiç destek olmuyor ve aile daha çok bocalıyor. Bence en önemli sorun branşlar arasında bir birlik yok, bunu sağlamak istiyorum. Özel eğitimciler çocuk sadece 4. sınıfa kadar okuyacakmış gibi davranıyorlar. Branş öğretmenlerini bu konudan bağımsız değerlendiriyorlar. Bunun yanlış olduğunu anlatmaya çalışıyorum ve çalışacağım. Benim için en kıymetli çalışmalarımdan bir tanesi de disleksi çizgi karakterimiz; GAZOZ. Onunla birlikte dislektikler için farkındalık sağlamaya çalışıyoruz ve bu konuda çok az bilgi ve egzersiz var. Kuracağım internet sitesi ile ailelere ücretsiz, evde yapabilecekleri etkinlikler tasarlamayı düşünüyorum.

Moi Çocuk: Son olarak çocuklarının dislektik olduğunu öğrenen ebeveynlere neler söylemek istersin?

Eda Dilhan Aydın: Ne olursa olsun aileler çocuklarından vazgeçmesinler. Bir çok yöntem deneyebilirler, bir çok ders aldırabilirler, olmayabilir, evet ama bir yerde mutlaka olacaktır. Bu çocuklar öğrenebilirler, doğru okuyabilirler, matematik işlemi yapabilirler. Kimsenin bu çocuklardan vazgeçmeye hakkı yok, ne annenin ne babanın ne de öğretmenlerinin. Çok zaman harcayabilirsiniz, çok emek harcıyor olabilirsiniz ama emeğinizin karşılığını gördüğünüzde ki bunu yaşayan biri olarak söylüyorum, hissettiğiniz huzuru hayatınızda hiçbir şeyde hissedemezsiniz. Ayrıca bu çocukların üzerinde başka bir baskı daha var disleksi “dahi hastalığı” olarak da tanımlanıyor. Bu hiç doğru bir şey değil, çocuklar zaten yapamazken, sen çok akıllısın, yapabilirsin baskısını yapıyoruz çocuklara. Bu çok yanlış. Dislektik çocuklara özgüven aşılamak için, henüz harfleri tanımayan çocuğa okuma öğretmek için tahtaya çıkartıp, hadi oku diyoruz ve bir ömür ona yetecek travmayı yaşatıyoruz. Eğer size bir öğretmen ya da bir eğitim kurumu bu çocuktan hiçbir şey olmaz diyorsa çocuğunuzu alın ve kaçın oradan. Her çocuk öğrenebilir, sadece emek, sevgi ve zaman gerektirir hepsi bu. Çünkü hem anne babalara hem öğretmenlere bu çocuklar adına çok kırgınım ve çok kızgınım.

Moi Çocuk: Çok güzel bilgiler paylaştın okurlarımızla çok teşekkürler çok faydalı olacağını düşünüyoruz. Mutlaka kızmaya hakkın vardır diye düşünüyorum. Ben bu eğitimleri dileyen isteyen her okulda ücretsiz sunacağım. Eğer bize konferans salonu sağlayabilecek kurumlar olursa tabii ki çok mutlu olurum.

İletişim bilgisi de yazabilir misin okurlar için.  

Eda Dilhan Aydın: info@benimdisleksihikayem.com adresine mail atabilirler.