KategorisizUzm. Diyetisyen Banu SalmanYazarlar

MyPlate kavramı

d7f23d85-744f-41e5-b87f-f0f517b0a32f

MyPlate / Benim Tabağım

Sağlıklı beslenme günümüzde çok konuşulan ve gündemde yerini hep üst sıralarda tutan bir konu olsa da, günlük beslenme düzeninin nasıl olması gerektiği 1960’lara kadar çok da üzerinde durulan bir konu değildi aslında. Yakın zamana kadar kullandığımız beslenme piramidi dahi, bilindiği gibi şekillenmemişti. Anne karnından başlayarak bir ömür uygulanan beslenme şekli; büyüme ve gelişme, hastalıklardan korunma ve tedavi gibi pek çok durumda son derece önemli.  Özellikle çocukluk çağı beslenme şeklinin, ileride olası pek çok hastalığın oluşumunu ve seyrini etkilediğini biliyoruz. Bu anlamda özellikle çocukluk çağında doğru beslenmeyi anlatırken bugüne kadar besin piramidi üzerinde örneklemeler yapıldı. Üst üste konulmuş renkli bloklardan ve bu bloklarda yer alan besinlerden oluşan besin piramidi özünde, bize hangi besinden ne kadar tüketmemiz gerektiğini kabaca gösteriyordu. 2011 yılının ortalarında ise MyPlate (Benim Tabağım) kavramının tanıtımının yapılması ile birlikte besin piramidi geçmişin bir kalıntısı halini aldı. Eski piramit tipik olarak çok fazla açıklama yapmayı gerektiriyordu ve genel bir anlayış eksikliği oldukça büyük bir sorun oluşturuyordu, MyPlate ise, bir öğünde tabağımızda ne kadar hangi besin gruplarından olması gerektiğini oldukça net bir şekilde açıklıyor. 

MyPlate, ne bir tabağın basit bir resmi, ne de bir çığır açıcı bir mucize değil elbette. Ancak çoğumuzun yıllardır savunduğu yemek yeme biçimini çok iyi temsil ediyor. 

MyPlate de özetle verilen mesaj ( ana öğünler için ) :

  • Meyve ve sebzeler yemek tabağının yarısını oluştursun,
  • Etler / proteinler ile  tahıllar (ideal olarak tam tahıllar) ise, her biri yemek tabağının çeyreğini oluştursun
  • Tabağın yan tarafında ise  bir porsiyon süt-yoğurt grubu bir besin olsun ..

Tabiiki hepimiz beslenmememizde daha fazla sebze ve meyve yenilmesi gerektiğini biliyoruz. Ancak, ne yapmamız gerektiğini (ya da bu durumda yemeyi) bilmek ile aslında pratikte ne yediğimiz arasında büyük bir fark var. MyPlate söz konusu olduğunda, renkli resmin ötesine bakmak olarak da tanımlanabilir.  Biliyoruz ki yıllar boyunca yemek tabaklarımız da çeşitlilik kazandı ve bununla birlikte farklı boyutlara ulaştı. Piyasada çok çeşitli boyut ve şekillerde yemek tabağı bulmak mümkün. Tabii bu tabaklardan seçtiğimiz boyut kadar yemek yediğimizi de unutmamak gerekiyor. Dolayısıyla MyPlate bize bir öğünde olması gereken tabak boyutunu ve içinde yer alması gereken besinlerin miktarlarını bize açık bir şekilde gösteriyor. Özetle bir öğünde almamız gereken besin türüne ve besin miktarına bir standart getiriyor.

Fast food ya da abur cubur beslenme sorununa gelince, MyPlate size sadece ana yemek örüntüsü verir ki, bu tabak modelinde abur cubur besinlere yer yoktur. MyPlate modeli, aile bireyleri ile birlikte masaya oturarak düzenli bir yemek yeme sistemini oturtma hedefindedir ve bu kapsamda bireylere kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeği için meyve, sebze, tahıl ve protein oranlarının olması gereken miktarlarını dengeli bir şekilde sunar.

pastedGraphic.png

Çocukluk Çağı Beslenmesinin Önemi 

İnsan yaşamında yeterli ve dengeli beslenmenin önemli olduğu dönemlerden birisi,  çocukluk çağıdır. Çocukluk çağının en önemli dönüm noktası ise okula başlama ve çocuğun okul yaşantısıdır. Bu dönemde beslenmenin yeterli ve vücut gereksinimlerine uygun olması çok önemlidir. Çünkü bu dönem büyüme ve gelişmenin çok önemli olduğu, duygu, düşünce, davranış ve tutumun gelişme çabasının yoğunlaştığı bir süreç olmasının yanı sıra fizyolojik, psikolojik değişme ile sosyal olgunluğa hazırlanma sürecini de içerir. Doğru beslenmenin okul başarısına katkısı ise su götürmez bir gerçektir.

Çocukların ve gençlerin büyümek, öğrenmek ve gelişmek için doğru yakıta ihtiyaçları vardır. Peki Doğru yakıt nedir? Elbette doğru karbonhidrat, protein, posa, vitamin ve mineraller.. Çok fazla gereksiz kalori içeren yüksek yağlı yiyecekler ve şekerler değil .. ☺  Çocuklar ne kadar yeterli , dengeli ve keyifli beslenirlerse, yanlış atıştırmalık ya da yüksek kalorili besinlere (cips, şekerlemeler, hazır gıdalar) o kadar az ihtiyaç duyarlar.  Dolayısıyla çocuklar için en güzel enerji kaynağı  ve de beynimizin kullandığı tek yakıt olan karbonhidratlar  günlük beslenme modellerinde mutlaka olmalıdır. Karbonhidratların en sağlıklı kaynakları ise meyve ve tahıllardır. Yani ekmek, makarna, kurubaklagiller, bulgur, meyve gibi sağlıklı karbonhidratlar çocukların günlük beslenmelerinde % 50’lik bir kısmı oluşturmalıdır. İşte tam da bu noktada MyPlate modeli bize her öğünde almamız gereken doğru besin miktarlarını açık bir şekilde sunmaktadır.