GelişimKategorisiz

Çocuklar için Felsefe

Daha insani, daha akıllıca, daha yoğun 

bir yaşam için felsefe kaçınılmazdır. 

Jana Mohr Lone

FELSEFİ SORUŞTURMANIN GÜCÜ

Merak ve soruşturma insan olarak doğuştan getirdiğimiz yetilerdir.  İnsan hayatını keşfetmek için daha çok küçük yaşlarda doğal bir kapasite ortaya koyarız. Bu, felsefi benliğimiz denilen şeyin başlangıcıdır. Ancak ahlaki, sosyal, duygusal, fiziksel benliklerin gelişimi çok önemsenirken, felsefi benlik çoğu zaman geliştirilmesi bir yana farkında bile olunan bir benlik durumu değildir. Dolayısıyla bu benlik gelişme yolu bulamayınca hayatın bize sunduklarını usulluca kabul edip yaşamın akışına uyum sağlayan bireylere dönüşürüz. Oysa felsefi benlik, çocuğun en az diğerleri kadar önemli olan geliştirilmesi gereken benliğidir. Çocukta yetişkin döneminde olmasını istediğimiz soyut düşünme kabiliyeti, söylediği-yaptığı-düşündüğü şeylerin bilincinde olması için geliştirilmiş olması gereken bir benliktir, felsefi benlik…

Felsefe, bugün çocuklarımızda gelişmesini arzu ettiğimiz analitik ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirdiği gibi dünyada çok farklı bakış açıları ve yollar olduğunu anlamasına ve özenli düşünme dediğimiz kendi görüşlerini önemli ölçüde gözden geçirme becerisine olanak verir.

Bütün bu becerilerin gelişmesi amacına hizmet eden P4C, çocuklar (children) ve topluluklarla (communities); Critical(eleştirel), Creative(yaratıcı), Collaborative(işbirliğine dayalı), Caring(özenli) düşünme için temelleri 1960’da Matthew Lipman tarafından atılmış bir yöntemdir. Matthew Lipman derslerinde öğrencilerinin akıl yürütme becerilerinin yetersiz olduğunu gördükten sonra, doğru düşünmeyi öğrenmek için üniversite sıralarının geç olduğunun farkına varır. Bu farkındalıktan hareketle, Çocuklar İçin Felsefe (P4C) pedagojisini başlatır. Lipman, çocukların doğasından gelen merak ve keşfetme arzusunun felsefe ile birleştirildiğinde, çocukları gelecekte daha esnek ve etkin düşünen yetişkinler haline getireceğine inanmaktadır. Çocuklar onlarla paylaşılan bir hikaye, film ya da resim üzerinde birlikte sohbet ederek sorularına cevaplar bulmaya ya da yeni sorular sormaya, fikirlerini özgürce paylaşmaya, arkadaşlarını dinlemeye, onların düşüncelerine itiraz ederken özenli olmaya ya da aynı düşünceye katılarak o düşünceyi işbirliği içinde geliştirmeyi öğrenir.

P4C yöntemi aynı zamanda ezberci eğitim sistemine karşı bir reform olarak geliştirilmiştir. Ezberci eğitim sisteminin ellerine teslim ettiğimiz çocuklarımız, çok küçük yaşlardan itibaren pasif bir dinleyici ve bilgi yüklenicisi haline getirilmektedirler. Tam da bu noktada felsefi soruşturma, toplumun verili kavramlarını olduğu gibi kabul etmek ve bununla uyum içinde yaşamak yerine kavramlara kendi algılayış, anlayışını yükleyerek dünyayı kendine özgü olarak yaşama amacına hizmet eder. Bu yöntemle, hayata kendisiyle yöneldiğimiz, yaşantımızı kendisi üzerine kurduğumuz kavramları sorgularız.  

Bugünkü bilimsel çalışmaların da bize gösterdiği şekliyle “Ağaç yaşken eğiliyor”. Eğer bunun farkında olan ebeveynlersek ve çocuklarımızla derin ilişkiler kurmak istiyorsak felsefenin ışığı bizim için yanıyor. 

Selin Galolar

Kaynaklar: Filozof Çocuk, P4C Türkiye

galolarla@instagram

p4c_turkiye@instagram