Gelişim

Çocuklarda estetik duygusunu geliştirmek için neler yapmalıyız?

IMG_8347

Estetik ve sanatın çocuk üzerindeki etkisini düşündüğümüzde, sanatı seven ve ilgilenen bireyler yetişmesi açısından çocuklarda estetik duygusunu geliştirmek için neler yapmalıyız sorusunu Çocuk Gelişim Uzmanı Birgül Bayoğlu yanıtladı.

Moi Çocuk: Estetik kavramı ne anlama geliyor? Çocuklarla ilişkisi nedir?

Birgül Bayoğlu: Estetik, eski Yunanca kökenli; sanat, güzellik ve tat ile ilgili bir felsefe kavramıdır. Duyularla algılamak anlamını taşır. Tanımlamalarda sanat, kültür ve doğa üzerine eleştirel düşünce olarak geçer. Estetik kavramı yalnızca güzellikle ilgili değildir, duyu ve duyguların yetkinliği söz konusudur. Bu nedenle çocukluk döneminde işlenmesi ve çalışılması gerekir çünkü duyuların en hızlı geliştiği dönem çocukluktur. Estetik kavramı güzel olanın üzerine düşünmeyi amaçlar. Duyu ve duygularla algılamak ve düşünme becerileri bebeklikten itibaren işlenmeli, estetik duygusu kazandırılmaya çalışılmalıdır. Doğal ve yapay çevredeki ayrıntıları fark edebilme becerisi olan estetik farkındalık, çocukların ayrıntılar üzerinde çalışmaya yönlendirilmesiyle kazandırılır.

Moi Çocuk: Öyleyse önemi büyük.

Birgül Bayoğlu: Güzel yorum. Estetik duygusunun kazandırılmasının önemli olduğunu düşünmek bile üst düzey estetik farkındalık ve gereksinimden doğar aslında. Çocuğun büyüdüğü ailenin yaşamında estetik duyarlılık yoksa çocuğun bu bakışı kazanması da zaman alabilir ya da yaşamında öncelik taşımayabilir. Oysa hemen herkesin güzel bir ortam, güzel bir yemek ya da güzel bir giysi ile ilgili fikri vardır. Bebeğin içine doğduğu ortam bu açıdan fark yaratır. Estetik duygusunun önce anne baba için önemli olması gerek.

Moi Çocuk: Estetik duygusunu geliştirmeye kaç yaştan itibaren başlayabiliriz?

Birgül Bayoğlu: Bebekler doğdukları andan itibaren görme ve işitme duyularını çok güçlü kullanırlar. Bu demektir ki işitilen sesteki estetik, görme duyusu geliştikçe görüntülerdeki estetik fark edilebilir hale geliyor. Dolayısıyla bebeğin evi ve odasının, fonksiyonelliğin yanında estetik düşünce ile de düzenlenmesi bu duyunun ve algının geliştirilmesini sağlar. Çocukluk dönemi boyunca tüm kültür ve sanat etkinliklerini izleme fırsatı yaratılarak bu duygunun gelişimine zemin hazırlamak gerekir.

Moi Çocuk: Bu sadece “pembe etekle kırmızı t-shirt hoş durmaz” mantığı değil anladığım kadarıyla.

Birgül Bayoğlu: Çok iyi bir konuyu vurguladınız. Estetiğin tanımına bakarsanız doğal ve yapay çevredeki tüm odaklar estetik bakışla algılanabilir. Bu açıdan yalnızca giysiler üzerinde uyumla gelecek bir güzellik bakışı kazandırmakla estetik duygusu geliştirilemez. Çocukla birlikte sokakta yürürken ağaçlardaki, binalardaki hatta parkların düzenlenmesindeki güzelliği sorgulamakla geliştirilmesi sağlanmalı. Yaşama bakış estetiği zamanla çocuğun tüm hayatına yansıyacaktır zaten.

Moi Çocuk: Estetik açıdan anne babaların çocuklarla genelde uyumlu olmayan giysiler üzerinden çatışması olur. Ortama uygun olmayan giysiler seçen çocuğa bu durum nasıl anlatılmalı? Bir aile düğününe giderken, eşofman gibi rahat bir pantolon ve üzerine pijama giymeyi tercih eden çocukla anne baba ne yapacak?

Birgül Bayoğlu: Özellikle erken çocukluk dediğimiz 3-7 yaş arasında en sık çatışma nedenlerinden birisidir giysi seçimi. Bu dönem çocuğun kimlik gelişimini oluşturmaya çalıştığı önemli bir yaş aralığıdır ve çocuğun kararlarına saygı duymak kendine güven duygusunu da destekler. Toplumsal öğretiler ya da “çevre ne der?” çekincelerini yaşamadan çocuğun seçimleri kabul edilmelidir ancak gidilecek ortam hakkında bilgi vermek, ne ile karşılacağını hatırlatmak doğru seçim yapmasını sağlar genellikle. Elbette bu yaklaşım erken dönemden itibaren çocuğa sunulmalıdır. Biliriz ki bazen yalnızca anne babayı kızdırmak amaçlı seçimler de yapar çocuklar; iletişim zorluklarını çözmek gerekli önce. Her şeye rağmen çocuk düğüne pijama ile gitmekte ısrarcı ise tartışmadan izin vermek ama yanınıza sevdiği şık bir giysiyi almak çok akılcı bir çözüm olur. Bu yaş grubu çocukların hızlı değiştiğini akılda tutmak gerekir. Öte yandan estetik duygusunun zamanla kazanılacağını, salt bir moda çerçevesine indirgenemeyeceğini, öncelikle anne baba olarak estetik duygusunu geliştirecek resim sergileri, konserler, sanat etkinliklere çocukla birlikte katılmaya özen göstermeye çalışmanın önemli olduğunu unutmayalım.

Uzm. Birgül U. Bayoğlu
birgul@moicocuk.com