GelişimSöyleşi

ÇEVRİMİÇİ ANNE BABALAR SİBER ZORBALARA KARŞI

İnternet ve Sosyal Medya Kullanıcı İstatistikleri 2017 araştırmasına göre Türkiye’deki cihaz kullanıcılarının %75′i akıllı telefon kullanıyor. 

Böylelikle zorbalık; siber ortamlar ile evimize kadar girmek için kendine bir kılıf buluyor.

Sosyal medyanın her an çocuk ile bir arada olması da zorbalığın sınırlarını ortadan kaldırıyor. Çocuk evde, parkta, dışarda, sinemada; kısacası telefonu ile baş başa olduğu her yerde siber zorbalık ile karşı karşıya kalabiliyor.

Son verilere göre ülkemizde; toplam 22 milyon 692 bin 174 çocuk yaşamakta. Onlardan bazıları evde kendini ifade edemiyor ya da bastırıyor. Bu sebeple başkalarına zorbalık göstererek kendisini rahatlatmaya çalışıyor.

moi çocuk: Siber zorbalık nedir? Kaça ayrılır?

Cansu Aydemir: Siber Zorbalık; dijital ortamaların güvenli kullanılmaması kapsamında, her türlü ağ ve teknoloji temelli gerçekleşen zorbalığa denir.

Siber Zorbalık iki şekilde baş gösterebiliyor.

Teknik ve Psikolojik Zorbalık

Teknik zorbalık daha çok internet ortamında bilgi güvenliği çerçevesinde;

  • Verilerin kullanılması,
  • E-posta ya da sosyal medya hesaplarının çalınması,
  • Şahsa ait bilgilerin kullanılması şeklinde baş gösteriyor.

Psikolojik Zorbalık; duygusal, fiziksel ya da sözel olarak ortaya çıkabiliyor. Çocuk, kendi gücünü gösterebilmek için farklı yollardan şiddete başvuruyor ya da diğer arkadaşına karşı zorbalık gösterebiliyor.

moi çocuk: Çocukların siber zorbalığa maruz kalmasıyla yetişkinlerin buna maruz kalması arasında ne gibi farklar yaşanıyor?

Cansu Aydemir: Yetişkinler; öz (self) duygu yönetimine daha hakim oldukları için duygusal anlamda kendilerini daha fazla koruyabiliyorlar.

Çocuklar ise duygu yoğunluğu içerisinde kendilerinde suçluluk ve baskı hissettikleri için dijital ortamda söylenen her şeyi kendi üzerlerine alıp, içselleştirebilirler.

Böyle olduğunda ise özellikle 11-18 yaş arası çocuklarda daha fazla intihar oranlarına rastlanıyor.

moi çocuk: Aileler çocuklarının siber zorbalığa maruz kalmaması adına ne gibi önlemler almalılar?

Cansu Aydemir: Bu noktada söylenecek tek şey güvenli internet kullanımı, belirli saatler arasında özellikle küçük yaştaki çocuklarımız için güvenli olan siteleri etiketleyerek yalnızca belirlenen ortamlarda gezinebilmesini sağlayabiliriz.

Çok küçük yaşta çocuğunuza akıllı telefon aldığınızda o küçük ekran içerisinde hangi ortamlara girdiğinden ya da olası dijital sohbet sitelerinden gelebilecek mesajları asla kontrol altında tutamayız.

moi çocuk: Bir ebeveyn çocuğunun siber zorbalığa maruz kaldığını nasıl fark edebilir? Fark ettikten sonra neler yapmalı?

Cansu Aydemir: Çocuklar genellikle bir diğerinin üzerinde güç kullanma, kontrol etme ve güçlü hissetme ihtiyacından dolayı zorbalığa başvuruyorlar.

Eğer çocuğunuz; “Ailem benimle ilgilenmiyor/çok ilgileniyor, kimse beni sevmiyor, çok mutsuzum, okula gitmek istemiyorum, arkadaşlarımla görüşmek istemiyorum, aktivitelere katılmak istemiyorum” gibi sözleri sıklıkla kullanıyorsa; zorbalıkla karşı karşıya olabilir.

Sosyal medya ile zorbalık, günümüzde ise kendine farklı bir yol çiziyor. Medya ve medya okuryazarlığı da bu noktada aileler ve çocuklar için çok önemli bir yerde duruyor. Örneğin Habitat Derneği’nin çok güzel bir programı var ‘KONTROL BENDE’ isimli Facebook ile ortaklaşa yürütüyorlar.

moi çocuk: Sosyal medya kullanım yaşı ne olmalıdır ve ne gibi önlemler alınabilir?

Cansu Aydemir: Cep telefonu abone sayısının 77 milyon olduğu ülkemizde, Facebook ve Twitter gibi sosyal medya platformlarının 50 milyondan fazla kullanıcısı bulunuyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun Şubat 2018’de açıkladığı verilere göre 80 milyona ulaşan nüfusumuzda 77 milyon telefon kullanıcısı ve 50 milyon akıllı telefon ve sosyal medya kullanıcısının bulunması, yaş oranlarının da oldukça aşağıda olduğunu gösteriyor.

Kullanım Yaşları:

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), sosyal medya kullanma yaş sınırlarını kamuoyu ile aşağıdaki gibi paylaştı.

  • Google, Facebook, Reddit, Twitter, Innstagram, Tumblr, Pinterest, Vimeo, Skyhpe, Foursquare, MySpace, Snapchat için kullanım yaşını 13 olarak açıkladı.
  • Linked In için kullanım yaş sınırını 16 olarak açıklanırken, Badoo ve Tinder için ise kullanım yaş sınırını 18 olarak açıklandı.
  • Youtube, Flickr ve WeChat için ise 18 yaş üstü olduğu belirtildi.

Pedagojik temelli önerilen sosyal medya kullanım yaşları ile gerçekte olanlara baktığımızda aradaki uçurumu görmek çok zor değil.

Daha geçen gün bir restoran da çocuğuna yemek yedirebilmek (1 yaşında) ve kendine zaman yaratmak isteyen annenin, bebeğinin önüne tablet koyduğunu gördüm. Bebekte hızlı değişen ve o rengarenk çizgi filmi tüm sessizliği ile takip etti.

Bence ise sessiz bir cinayet gibiydi. Bu ve benzeri yetişen çocuklarımız büyüdüğünde “Neden kitap okumuyor, neden odaklanamıyor?” diye sorular sormaya başladığınızda lütfen küçüklüklerini anımsayın.

moi çocuk: Ebeveynlerin, çocuklarının internet kullanımında nelere dikkat etmeleri gerekir?

Cansu Aydemir: Aile koruma şifreleri ve güvenli internet ortamının yaratılması en iyi çözüm olacaktır.

 

ÖNEMLİ!

Nefret Söylemi ise özellikle psikolojik zorbalığın uygulanma biçimlerinden bir tanesi. Sınırların kalktığı sosyal medya ortamında; ebeveynlerin öncelikle farklı görünen ya da kendisi gibi düşünmeyen bireylere karşı ön yargısız ve kabullenici bir dille örnek davranışı çocuklara göstermesi gerekir. Nefret söyleminin gelecek nesillere yayılmaması için en güzel örnek ailelerdir.

Çözüm ‘Dijital Vatandaşlık da

Çocuklarımız için en güzel çözüm önerisi Dijital Vatandaşlık eğitimidir. Şunun gibi düşünün; ben etrafımda insanlar olduğu için bir başkasına psikolojik zorbalık uygulamıyorsam ve baş başa kaldığımızda bunu yapabiliyorsam dijital bir vatandaş değilim demektir. Toplumda nasıl davranıyorsak, dijital ortamlarda da öyle davranmamız gerektiğini çocuklarımıza aşılamalıyız. Ama unutmayın ki ebeveynler olarak önce biz bunu yapmalıyız.

Medya Okuryazarlığı Eğitimi’nin Önemi: Orta öğretim 7. sınıflarda seçmeli ders olarak Medya Okuryazarlığı dersi öğrencilerimiz ile buluşmaktadır. Aynı zamanda www.medyaokuryazarligi.gov.tr sitesinde özellikle veli, öğretmen ve öğrenci ayağı ile medya okuryazarlığı kapsamında ülkemizde yapılan örnek ve güzel çalışmalara yer verilmektedir. İncelediğinizde faydalanabileceğiniz bir şeyler mutlaka bulacaksınız.

Söz konusu web sitesinde Projeler içerisinde; okullarda medya okuryazarlığı üzerine nasıl bir farkındalık eğitimi verilmesi gerektiğine dair web sitesinde kabul edilen çalışmamı bulabilirsiniz.

Tüm okullarımızı bu kapsamda bir çalışmaya davet ediyorum.
http://www.medyaokuryazarligi.gov.tr/hizliersim_icerik_goster.php?Guid=3B47CC5D-C54F-4FD9-86B4-188B4AD1BB7C&Id=2

SİBER ZORBA OLMA, NEFRET SÖYLEMİNDE BULUNMA

DİJİTAL VATANDAŞ OL

Not: Dileyen anne-babalar Medya Okuryazarlığı Derneği’nden gönüllü destek alabilirler.

 

Cansumaydemir: instagram/twitter