Ayşe Özay EkmekçiKategorisizÖzge Özay SökmenSöyleşi

Siz hangi kuşaksınız? Evinizde hangi kuşaklar var? Kuşaklar arası çatışma nasıl bitecek?

IMG_4116

Moi Çocuk: Kuşakları neden ayırmışlar? Hangi ihtiyaçtan doğmuş?

Esra Ayken: Kuşağın tanımını yapalım önce isterseniz, Kuşaklar belirli zaman dilimlerinde benzer olayları yaşayanlar, bu zaman diliminde yaşayanlar kendilerinden sonra gelenlerde farklılıklar görüyor ve bu milattan önce 800 yılında Hesiod zamanına kadar gidiyor. Hesiod’un söylediklerine bakın;

“Günümüzün gençleri öyle umursamaz ki, ileride ülke yönetimini ele alacaklarını düşündükçe umutsuzluğa kapılıyorum. Bizlere, büyüklere karşı saygılı olmayı, ağır başlı davranmayı öğretmişlerdi. Şimdiki gençler kuralları boş veriyorlar. Çok duyarsızlar ve beklemeyi bilmiyorlar.”

Moi Çocuk: Vauv, 800 yılında da tablo çok farklı değilmiş.

Esra Ayken: Aynen, demek ki her kuşak bir sonrakinden umutsuz. Bakın MÖ 350 Aristo “ Bugünlerde gençler kontrolden çıkmış durumda. Kaba bir şekilde yemek yiyorlar, yetişkinlere karşı saygısızlar, ebeveynlerine karşı çıkıyorlar ve öğretmenlerini sinirlendiriyorlar.” Şimdi bizler de aynı şeyleri düşünüyoruz.

Moi Çocuk: O zaman dönem, coğrafya ve kültürel özellikler kuşakları farklılaştırmış öyle mi?

Esra Ayken: Aslında her dönem öyle, şu anda da öyle, kültür, politika, teknoloji farklılaştırıyor.

Moi Çocuk: Bu bütün kuşakların ortak noktası o zaman, kuşakları ve özelliklerini bilmemiz de bu noktada önemli, değil mi?

Esra Ayken: Kesinlikle, çünkü farklılıkları, özellikleri bilirsek daha anlayışlı olabiliriz, ona göre davranabiliriz. Ben bu eğitimleri verdiğim zaman bana sordukları tamam da şimdi nasıl düzeltecek bunları (gençler için)? Düzeltmek diye bir şey yok, onları öyle kabul edeceğiz ve saygı duyacağız özelliklerine.

Moi Çocuk: Kısa kısa kuşakların adlarını ve hangi yıllar arasında doğanları kapsadığını öğrenebilir miyiz?

Esra Ayken: Şu anda 5 kuşak bir arada yaşıyoruz, yakında yeni bir kuşak daha eklenecek.

Moi Çocuk: Bütün bu çalkantının sebebi bu desenize? Gülücük

Esra Ayken: Evet

Sessiz kuşak: 1927-1945

Baby Boomes: 1946-1964

X kuşağı: 1965-1979

Y kuşağı: 1980-1999

Z kuşağı: 2000-2019

2020’den sonra Generation Alpha başlayacak.

Moi Çocuk: Okurlarımızın çoğu Y ve X. Çocuklarımız ise Z. Ben Z kuşağı üstünde durmayı özellikle istiyorum. Biraz bahseder misiniz Z kuşağından?

Esra Ayken: En yaşlısı 18 yaşında, henüz iş hayatına atılmadılar, iş hayatında nasıl bir kuşak olacakları henüz bilinmiyor. İnternet kuşağı çocukları, teknoloji çağı çocukları, sokakta oynamayı bilmeyen bir nesil. Teknoloji yoluyla sosyalleşebiliyorlar. Her şartta birbirleri ile iletişim kurabiliyorlar, sonuç odaklılar, soğuluyorlar, tatminsizler, kararsızlar ve doğuştan tüketiciler. Şu anda Türkiye’de bin yüzde 22’si Z kuşağı. Standart meslekler onlara göre değil. Kurallarla ve katı uygulamalarla araları iyi değil. Bireyseller, özgüvenleri çok yüksek, bağımsızlıklarına düşkünler. En az 5 meslek değiştirecekleri düşünülüyor. Bakın iş değil meslek!

Moi Çocuk: Farklılıkları gözlemleyebiliyorduk ama bu kadar olacağını tahmin etmemiştim, şaşırtıcı.

Esra Ayken: Mesela çocuğunuz gelip size uzay çöpçüsü olacağım veya siber polis olacağım diyebilir, henüz hazır değiliz Z kuşağına

Moi Çocuk: Kullanım kılavuzları da yok değil mi?

Esra Ayken: Ah keşke olsa

Ben tipik bir X kuşağı olarak bir Z kuşağı büyütüyorum, lunapark gibi duygular

Moi Çocuk: Benim eşim de X ben Y, kızlar Z, bu nasıl bir lunapark sizce?

Esra Ayken: Eyvah eyvah, birbirinizi olduğunuz gibi kabul ettikten sonra sorun yok.

Moi Çocuk: Bu röportajdan sonra daha da dikkat edeceğim. Kabullenmek lazım arada kuşak var! Olumlu yönleri var mı Z’nin?

Esra Ayken: Aslında diğer taraftan bakarsak tüm bu saydıklarım olumlu aynı zamanda. Biz ebeveynler genelde şu hatayı yapıyoruz, biz böyleydik, onlar da böyle olsun. Böyle bir dünya yok, bizim gibi olmalarını bekleyemeyiz. Her şey o kadar değişti ki bu özelliklerini bilip ona göre yönetmek en iyisi. Düşünün mesela ben internetle 27 yaşında tanıştım Z’ler doğdukları gibi tanıştılar sizce aynı olmamız mümkün mü?

Moi Çocuk: Evet çok doğru.

Esra Ayken: Ebeveynler olarak bunu kabul etmemiz gerekiyor. Etrafımda en çok duyduğum, bize bir bakarlardı hemen susup otururduk, bunlara bakınca ne var deyip yapmaya devam ediyorlar ve bizi sorguluyorlar.

Moi Çocuk: Bizim gibi olmaları imkansız yani öyle mi?

Esra Ayken: İmkansız…

Şu istatistiklere bir bakın;

1 DAKİKA İÇİNDE:

Facebook: 750.000 giriş yapılıyor,

Instagram: 56.000 fotoğraf yükleniyor,

Twitter: 500.000 tweet atılıyor,

Pinterest: 4.000 pin ekleniyor,

Vine: 550 video yükleniyor,

Google: 2 milyon arama yapılıyor,

YouTube: 450 saatlik video yükleniyor,

App Store: 52.000 uygulama indiriliyor,

Spotify: 25 şarkı ekleniyor,

Amazon: 90.000 satış yapılıyor,

E-posta: 150.000.000 e-posta gönderiliyor.

Moi Çocuk: Vaaauv.

Esra Aken: Böyle bir dünyada yaşayan çocuklar bizim gibi olabilirler mi?

Moi Çocuk: Mümkün değil. Acaba onlar nasıl ebeveynler olacaklar? Alpha yani torunlarımız, onlarla ilgili bilgiler var mı?

Esra Ayken: Onları daha hiç bilmiyoruz, ama güncellenerek geliyorlar (kahkaha), onlar daha ilginç ve zorlu gelecekler.

Moi Çocuk: O zaman yaşayarak göreceğiz alphayı, ama bizim Z’lerin de “bizim zamanımızda” diye başlayan cümleleri olacağı kesin.

Biraz da X ve Y’leri konuşalım mı?

Esra Ayken: Yıllara bir bakın X kuşağı tanımlanmış en kısa kuşak, tüm kuşaklar 18-20 yıl iken X’ler 14 yıl. Peki neden X biliyor musunuz? X’i İngilizce okuyun, EX yani ölü, kayıp kuşak.

Moi Çocuk: Neden kayıplar?

Esra Ayken: Daha az çocuk sahibi oldular, paraya odaklandılar, kadınlar işgücüne katıldı, bununla birlikte boşanmalar arttı. Dünya HIV ve uyuşturucu gibi kavramlarla tanıştı. O dönemde kadınların ekonomik özgürlüğünü kazanmasıyla, nüfusun en az arttığı dönemdir. Dünyada petrol krizi Türkiye’de sağ-sol çatışmaları ve apolitik bir kuşak.

Moi Çocuk: Peki Y’ler?

Esra Ayken: Y’ler X’lerin yaşadığı zorlukları yaşamadılar, girişimcilik en önemli özellikleri, özgüvenleri biraz abartılı.

Moi Çocuk: Evet şimdi ablam ve beni anlatmaya başladınız.

Esra Ayken: Standart olanı sevmiyorlar, kendilerine özgü özel şeyleri seviyorlar, aile ve akran onayı çok önemli sizler için. Okurken bile iş kurabilirler, gayri resmi olmayı seviyorlar aynı zaman adalet duygusu da çok önemli.

Moi Çocuk: Gezi olayları Y ve Z’nin eseri o zaman…

Esra Ayken: Gezi olaylarında İletişim aracı olarak sosyal medyayı kullandılar, hatırlarsanız bulundukları yerlerin yakınlarındaki mekanları internet şifreleri paylaşıldı sürekli. Twitter kapatıldı bizim yaş grubu bile vpn öğrendi J Twitter a en çok yeni kayıt olan zamandı o kapatıldığı süre… Hem sosyal medyada, hem de eylemlerde daha hızlı bir şekilde bir araya gelip organize olabiliyorlar.

Bu kuşak için barış ve özgürlük öncelikli. Otoriteye boyun eğmeyen bir yapıya sahip. Kendisini olduğu gibi ifade etmek istiyor. Yaşa ve yaşat felsefesini benimsiyor. Bireyin özgürlüğü her şeyden önemli.

Hızlı tepki veriyorlar, kısa dikkat ve odakları var, dobralar. “bizde prosedür böyle…” denmesini sevmiyorlar, sorguluyorlar. “Y” İngilizce okuyun?

Moi Çocuk: Ahahaaa WHY!

Esra Ayken: Evet WHY devamlı bir sorgulama, ama bence tanımlanmış en iyi kuşak.

Moi Çocuk: Evet gerçekten siz anlatırken kendimi gördüm, kuşaklar arasında bu kadar fark olması çok enteresan değil mi?

Esra Ayken: Evet öyle, içine girdikçe daha iyi görüyorsun ve etkilenmemek mümkün değil.

Moi Çocuk: Ebeveynliğin yanında da, iş hayatında ast-üst ilişkisini düzenlerken de kuşakları bilmek önemli gibi geldi şimdi bana?

Esra Ayken: Kesinlikle iş hayatında çok önemli bir konu, bütün bunların sonunda sanırım söylenecek tek şey “Farklılıklara kucak açın…” hepsini oldukları gibi kabul etmemiz lazım.

Moi Çocuk: Y kuşağının hem bu kadar özgür olması hem de aile ve akrana bağlılık kafamı karıştırdı. Ben Y olarak gerçekten aileme çok bağlıyım. Babama sormadan adım atamıyorum, ama “Hayır!” ı duyarsam da yıkılırım çünkü özgürüm. Bu çelişki neden?

Esra Ayken: Kendileri bağımsız fakat onaylanmak onlar için önemli. Mesela internet alışverişlerinde sitelerdeki yorumlar, akranım almış mı, ne demişler? Aynı şekilde anne-baba onayı.

Moi Çocuk: X ve Y arasında baya fark varmış gerçekten.

Esra Ayken: Hem de çok, X ve Z de fena,

Moi Çocuk: Evet bizde aynı evde o da var! Onların en önemli farkı nedir sizce?

Esra Ayken: Özellikle bizden yani X’den çok farklılar, biz teknolojiyi zorunluluktan öğrenmişken onlar içine doğdular.

Moi Çocuk: Bütün bu farklılık içinde dünyada yaşanan her türlü çalkantı çok normalmiş aslında,

Esra Ayken: Aslında evet bütün bu farklılıklara, coğrafya, afetler eklenince elimizde bu oluyor.

Moi Çocuk: Eklemek istediğiniz başka bir şey yoksa, ben son olarak sessiz kuşağı çok merak ediyorum. Dünyanın yüzde kaçı şuan sessiz kuşak? Ve neden sessizler?

Esra Ayken: Türkiye’de %7 Dünya’da % 8, savaş kuşağı çocukları 2. Dünya savaşını yaşamışlar, o zaman doğmuşlar, ekonomik buhran görmüşler, uyumlular, gelenekçiler, işverenine sadıklar, siz hiç iş değiştirmiş bir dede gördünüz mü?

Moi Çocuk: Ahahahhaaa

Esra Ayken: 30 sene 40 sene aynı yerde çalışmışlar ve bununla gurur duyuyorlar.

Moi Çocuk: Dedem 27 doğumlu, annemlerde kalıyor, her hafta sonu onlarlayım bir ev içinde; dedem sessiz kuşak, babam baby boomer, annem X, ben Y, kızlar Z ve dedem bizden kaçıyor.

Esra Ayken: Ahahahhaaa, sizin ev tam bir case study.

Moi Çocuk: Gerçekten öyle, babam beni eleştiriyor, annem babamı ve ben çocuklarla cebelleşirken, çocuklar duygusallaşıyor. Son olarak o zaman baby boomer’ları da öğrenelim, neden baby boomer?

Esra Ayken: Savaş sonrası bebek patlaması olayı, isyankar ve protestler, 68 kuşağını yaratan çocuklar, hipiler, çiçek çocuklar, teknolojiden uzak bir nesil çok benimseyemediler, üretkenler, iş sadakatleri onların da yüksek, anti otoriterler, kural tanımayan davranışları var.

Moi Çocuk: Aaa o neden?

Esra Ayken: Türkiye’de ihtilal ve çok partili döneme geçişin sancılarını çektiler, isyankarlar.

Moi Çocuk: Bir biri ile en iyi anlaşan kuşak diye sorsam?

Esra Ayken: Sanırım sessiz kuşak ve Z’ler iyi anlaşıyorlar.

Esra Ayken: İnanmıyorum.

Buyurun kanıtı, evin en küçüğünün kankası evin en büyüğü…

Esra Ayken: Çok tatlı

Moi Çocuk: Esra hanım çok teşekkür ederim çok keyifliydi. Ayrıca değerli zamanınızdan bize ayırdınız, ve çok güzel bilgiler paylaştınız.

 

ESRA AYKEN:

1991 yılında Virginia Üniversitesi İşletme bölümünü bitirdikten sonra Bilkent Üniversitesi’nde 4 yıl süreyle öğretim görevlisi olarak çalıştı. 1995 – 2000 tarihlerinde Sheraton Ankara Hotel & Towers ve Sheraton Voyager Antalya Hotel de Eğitim Müdürlüğü görevinde bulunan Ayken, Brüksel ve Londra’da almış olduğu Değişim Yönetimi eğitimleri sonrasında Sheraton Otelleri Değişim Koordinatörü olarak da görev alıp çeşitli ülkelerde bu konuda eğitimler verdi. MilSOFT Yazılım Teknolojileri’nde İnsan Kaynakları Müdürü olarak çalıştığı 2000 – 2004 tarihleri arasında, İnsan Kaynakları çalışmalarının yanı sıra şirket süreç ve prosedürlerinin çeşitli  kalite modellerine uyumluluk çalışmalarını yönetti. 2004 yılından itibaren, kariyerine TAV Esenboğa İnsan Kaynakları ve Yönetim Sistemleri Müdürü olarak devam eden Ayken, son yıllarda çalışmalarını İç Denetim, Değişim Yönetimi, Performans Yönetim Sistemi, Yetenek Yönetimi, Koçluk ve Mentorluk üzerine yoğunlaştırdı. Bu çalışmaların yanında yurtiçi ve yurtdışında bireysel ve kurumsal eğitimler veren Ayken, Executive Coaching, Performance Coaching, Coaching, NLP, Hypnose, Psikoloji ve Psikoterapi konularında uygulayıcı ve eğitmen olarak çalışmalarını sürdürmektedir. TİKAV (Türkiye İnsan Kaynakları Vakfı) Danışmanı, Başkent Rotary Kulübü Üyesi, PERYÖN İç Anadolu Yönetim Kurulu Başkanı olan Ayken, Arda’nın annesidir.